O’ttiz to’rtta loyiha. Bosqichlar bo’rttirilmagan.

Oyat loyihasi

Madina uchun muzey — inson beradigan eng qadimiy savol haqida. Oyat belgi degani, shu bilan birga oyat ham degani — konsepsiya ana shu ikki ma’no ustiga qurilgan: Qur’on o’quvchiga osmonlarga, yerga va o’ziga nazar solishni buyuradi, bu esa tashrif buyuruvchidan aynan shuni so’raydigan bino. Olti xona yo’lni olib boradi — koinotning boshlanishidan insongacha, insondan esa bilganimiz bilan endi nima qilishimizgacha. Hozircha maydonlar ham, dastur jadvali ham yo’q; mavjud narsa — marshrut, dalil va shakl.

Tipologiya

Muzey

Bo’limlar

6

Bosqich

Konsepsiya

Konsepsiya muallifi

THE FİKİR

Aeroportdagi kutish zonasi

Aeroport uchun kutish zali — ombor emas, arkada sifatida chizilgan. Butun uzunlik bo’ylab bitta oraliq takrorlanadi — ustunlar orasi oynalangan oq uchli ark — uning ustidagi tom esa yagona qora, teshikli tasma: kirish yo’lidan bir chiziq bo’lib, pastdan esa soya bo’lib o’qiladi. Bino bir qavatli va deyarli butunlay fasaddan iborat, shuning uchun butun ish fasadga ketgan. Ichkarida arklar oynali kolonnada ustida panjarali soyabonga aylanadi, o’rindiqlar oynaga tirab qo’yilgan, ko’kalamzor esa zal bo’ylab uzunasiga yotqizilgan.

To’plam tomni ikki marta sinaydi: bir marta ravoq chizig’ini to’g’ri o’tkazadigan yaxlit oq qobiq sifatida, bir marta zalga osmonni kiritadigan qora diagonal panjara sifatida. Uchinchi variant ravoqlardan butunlay voz kechib, ingichka ustunlardagi tekis yog’och soyabonni tanlaydi. Chizmalarda qaysi biri tanlangani aytilmagan.

Vazifasi

Kutish zali

Qavatlar soni

1

Oraliq

Takrorlanuvchi uchli ravoq

Tom variantlari

3sinab ko’rilgan

Ko’rgazma markazi

Konstruksiyasining o’zi butun binoni tashkil etadigan ko’rgazma zali. Qiya oq qanotlar qatori oynadan ajralib turadi va ulardan ancha nariga konsol bo’lib chiqqan soyabonni ko’taradi; orqadagi devor yerdan tomgacha oynalangan va diagonal tortqilar bilan mustahkamlangan, shunday qilib yukni qanotlar oladi, devorga esa faqat ob-havo qoladi. Natija — kirishlarida chuqur soyali, uzun va past old tomon, uning hech bir joyida yaxlit devor yo’q; mazmuni har oy o’zgaradigan zal uchun aynan shu maqsad.

Vazifasi

Ko’rgazmalar

Konstruksiya

Qiya qirralar

Tashqi qobiq

To’liq balandlikdagi oynalash

Bosqich

Konsepsiya

Nodira Begim turar-joy majmuasi

Savdosini ko’chaga, turar joyini uning ustiga qo’ygan turar-joy bloki. Birinchi qavat — oq toshdan ishlangan arkali do’kon peshtoqlari qatori; ularning ustida fasad to’liq balandlikdagi pilyastrlar bilan tartibga solingan, derazalar ular orasiga chuqur o’rnatilgan, blok burilgan joyda esa yon tomon ochiq balkonlarga chekinadi. Yuqori qavat karniz ortiga chekintirilgan, shu bois massa kesib tashlangandek emas, tugallangandek o’qiladi.

Vazifasi

Savdo qavati ustida turar-joy

Ko’cha sathi

Ravoqli do’kon peshtoqlari

Fasad

Oq tosh, pilyastrlar orderi

Ko’p funksiyali mehmonxona binosi

To’rt yuz yigirma to’rtta xona, yetti xil turda, 4 370 m² yer maydonida — undan 32 555 m² bino chiqishi kerak. Butun masala shu arifmetikada: maydonning ellik to’qqiz foizi bino tagiga ketadi, o’n olti qavat yuqoriga chiqadi, ikkitasi pastga tushadi, fasadlar esa oxir-oqibat 29 000 m² oynani ko’taradi. Nayzasimon ravoqli panjara — bezak emas, o’sha oynaga soya beradigan narsa.

Xonalar

424

Xona turlari

7

Balandligi

71.0m

Yer ustida

16qavat

Yer ostida

2qavat

Yer maydoni

4 370m²

Qurilish maydoni

32 555m²

Qurilish zichligi

59%

Soyalangan oyna

29 000m²

Qamchiq tog’ kurorti

ARTIFEX ning o’z 1,749 million m² tog’ loyihasi relyefga majburan emas, relyef bo’yicha tashkil etilgan. Kirish ketma-ketligi savdo sayilgohi, to’rt qavatli avtoturargoh binosi va 320 metrlik an’anaviy bozorni birlashtiradi; yuqori zonalarda mehmonxonalar, shalelar, villalar, ko’ngilochar maskanlar va ikkita osma yo’l stansiyasi joylashgan. To’liq tadqiqot 59 shale, 45 villa, 16 000 m² ko’ngilochar zona va mehmondo’stlik dasturini bitta manzilgoh sifatida muvofiqlashtiradi.

Ma’muriy bino

Uzun fasadlar quyoshni oladi, shuning uchun to’siqni ham uzun fasadlar ko’taradi. Arkali, teshikli panjara oyna oldida turadi va quyosh yukini ichkariga o’tkazmay o’zi ko’taradi — bu yerda soya berish uskuna emas, me’morchilikning o’zi. Reja dumaloq majlislar zalini chiziqli ofis qanotlari bilan juftlaydi, kirish yo’lini esa terrasali ko’kalamzorli rasmiy old hovli olib boradi; loyihaning yigirma ko’rinishi chap tomondagi tasmada joylashgan.

HBR ko’p funksiyali majmuasi

Bitta uchastkada ofislar, savdo va turar joy, ustida esa ko’kalamzorlashtirilgan tom terrasasi. Har bir funksiya o’z kirishini, o’z xizmat yo’lini va kunning o’z soatini talab qiladi; konsepsiya — uchalasiga bitta manzilni baham ko’rish imkonini beradigan joylashuv.

Al-Xorazmiy nomidagi Prezident maktabi

Sakkiz gektarlik kampus, davlat rahbari darajasida taqdim etilgan va konsepsiya bosqichida tasdiqlangan. Belgini sekin o’qishga arziydi: konsepsiya tasdiqlangan — bu bino qad ko’targanidan boshqa narsa, va biz uni bir xil narsadek yozmaymiz.

Kampus

8gektar

Taqdim etilgan

Davlat rahbari darajasida

Westminster International School

Kampus lola shakli asosida rejalashtirilgan va shakl saqlanib qoldi: qad ko’targan narsa chizilgan konsepsiyaga yaqin. Bu kattalikdagi kampusda aynan shu fakt aytishga arziydi, chunki chizma bilan topshirish o’rtasida eng ko’p jimgina yo’qoladigan narsa ham shu.

French House

O’n oltita xonadon, faqat qorasi emas, ichki pardozi ham tugallangan holda, boshlanganidan o’n ikki oy o’tib topshirildi. Turar-joy loyihalarining muddati odatda aynan ichki pardozda buziladi; bu loyiha o’z muddati ichida qoldi.

Xonadonlar

16

Interyerlar

To’liq pardoz

Topshirish

12oy

Koshkar-Ata daryo bo’yi sayilgohi

Daryo tuman bo’ylab 1 795 m oqadi, reja esa bu uzunlikni tartibga solinadigan chekka emas, tashkil etuvchi element sifatida oladi. Uning bo’ylab o’n to’rtta suv inshooti turadi — Qozog’istonning har bir viloyati uchun bittadan, markazida esa 65 m li favvora — 1 795 m bo’ylab me’yorlanishi va shunda ham ikkala uchidan bitta figura bo’lib o’qilishi kerak bo’lgan ketma-ketlik. Loyiha lotlar bo’yicha chizilgan: daryo bo’yi sayilgohi, uning yonida 171 205 m² li park va ular atrofida to’rtta turar-joy uchastkasi; har bir varaq bitta lotni to’liq ko’rsatadi, tumanning qolgan qismi esa orqada kulrangda tutib turiladi.

Tashkent City — markaz konsepsiyasi

Sakson gektarlik yangi markaz. ARTIFEX konsepsiyaga hissa qo’shgan, va yozuv aynan shu vaznda, undan og’irroq emas, keltirilgan — bu kattalikdagi loyihada hissa qo’shish bilan muallif bo’lish o’rtasidagi farq uning butun haqiqatidir.

Maydon

80gektar

Roli

Konsepsiyaga hissa

Suv bo’yi savdo ko’chasi

Qarovsiz qolgan suv o’zani bo’ylab savdo va jamoat maydoni — shahar odatda allaqachon hisobdan chiqarib yuborgan chiziq. Konsepsiyada suv ko’cha yonidan tasodifan o’tib qoladigan narsa emas, ko’chaning mavjud bo’lish sababi.

Dam olish parki

O’n gektarlik savdo va ko’ngilochar hudud, alohida attraksionlar qatori emas, yagona zamin sifatida rejalashtirilgan: landshaft — harakat yo’li, savdo ochiq zaminni hoshiyalaydi, ko’ngilochar yakorlar esa parkning yonida emas, ichida joylashadi.

Maydon

10gektar

Funksional dastur

Savdo + ko’ngilochar + park

Ko‘rsatkichlar

E’longa tayyorlanmoqda

Yopiq plyaj

4 000 m² li yopiq plyaj, sakkiz metr sof balandlik bilan, Expo 2017 ga taqdim etilgan. Sof balandlik — topshiriqning o’zi: uning ostida xona suzish zali, ustida esa makon ob-havo kabi o’zini tuta boshlaydi.

Plyaj

4 000m²

Sof balandlik

8m

Ishtirok etgan

Expo 2017

BM Tower

Qavat maydonining samaradorligi atrofida rejalashtirilgan biznes markaz — ijarachi har bir qavatning qanchasidan amalda foydalana oladi degan savol fasadda hal bo’lishidan ancha oldin rejada hal qilinadi.

Canyon Mall

Kanyon shaklidagi savdo markazi — shakl rejaning o’zi, keyin berilgan nom emas. Savdo ko’chasi ikki qurilgan devor orasidan dara bo’lib o’tadi, yuqoridan kunduzgi yorug’lik oladi, yakorlar esa kanyon o’z ko’llarini tutgani kabi uchlarida joylashadi.

Innovatsiya va texnologiyalar markazi

Yorliq yopishtirilgan ofis bloki emas, ishlaydigan ekotizim. Sinov shuki — lavha olib tashlansa, biror narsa o’zgaradimi; reja o’zgaradigan qilib chizilgan.

Innovatsiya markazi

Gumbazli zal atrofiga o’ralgan qavatlar spirali; zalning barabani dumaloq tom yorug’ligidan yoritiladi, spiral pandusi esa yo’lak sifatida landshaftga olib chiqilgan. Uchastka chizmalari ikki tomonda suvni va kirish yo’lining uni aylanib emas, kesib o’tganini ko’rsatadi. Bular olingan papka bino nomi bilan atalgan, buyurtma haqida boshqa hech narsa bu yerda hali yozilmagan.

Turi

Innovatsiya markazi

Holati

Hali chop etilmagan

Taunxauslar qatori

Bir qator taunxauslar uchun fasad eskizlari, bitta javob emas, variantlar qatori sifatida chizilgan: bir xil uchastka kengligi va bir xil uch qavat zamonaviy oq yechimda, g‘isht va yog‘och yechimida hamda mansardali klassik fasadda o‘tkazilgan. Sinalayotgan narsa — bitta qator bir ko‘cha bo‘lib o‘qilishdan to‘xtaguncha qanchalik o‘zgara olishi. Sanasi: 2017 va 2018.

Turi

Taunxauslar — fasad tadqiqotlari

Holati

Hali chop etilmagan

Al Nakheel mehmonxonasi

Madinadagi bu ingichka mehmonxona minorasining butun fasadi bitta ekran: bir-biriga chatishgan o‘tkir uchli ravoqli yig‘ma elementlar Al Nakheel nomidagi palmani eslatadi va oynavand qobiqni yopib turadi. Shu ravoq ichkarida ham qaytadi — mehmon xonasining baland derazasi bo‘lib: iliq yog‘och va krem ranglarda bezatilgan ikki o‘rinli xonadan Haram silueti ko‘rinib turadi. Yakunni antresoldagi restoran qo‘yadi: to‘q yog‘och, latun qandillar.

Mirage mehmonxonasi

Madina uchun mehmonxona minorasi bitta asosiy yechimga qurilgan: yumaloq hajmni boshdan-oyoq mashrabiyadan ilhomlangan, mayda teshikli oq qobiq o‘rab turadi. Qorong‘i tushganda bu qobiq teskari ishlaydi — ichkaridan yoritilgan minora palmali ko‘cha uzra fonusday ko‘rinadi. Kunduzi esa o‘sha teshiklar to‘qilgan oq matoni eslatadi: old-u orqasi yo‘q, yaxlit bir sirt.

Al Qanat turar-joy majmuasi

Madina uchun turar-joy mavzesi, ko’kalamzor tom terrasali pog’onali bej bloklar va ular orasidagi bo‘shliqlarda palmalar bilan yechilgan. Havodan mavze yaxlit bir relyef bo’lib o’qiladi; ko’cha darajasida esa birinchi qavat kolonnadasi ustida chuqur balkonli alohida bloklarga ajraladi, shunday qilib soyani binoga qo’shimcha qilinmaydi, binoning o’zi beradi. Bosh rejaning tungi ko’rinishi butun mavzeni shahar ortidagi tog’lar fonida ko’rsatadi.

2 800 m² uchastkadagi turar-joy majmuasi

Madinadagi 2 840 m² li uchastka, unda bitta bo’lib o’qiladigan ikki turar-joy binosi: yonma-yon qo’yilgan och toshli hajmlar, fasadga o’yib kiritilgan qora chuqur balkonlar va tojni qo’shilgan qavat emas, soya bo’lib o’qitadigan chekintirilgan yuqori sath. Yerto’la, birinchi va to’rtta tipik qavat — 8 740 m² qurilgan, shundan 6 370 m² sotiladigan — 50 o’rinli yerto’la avtoturargohi ustida. Binolar oldida pushti gullaydigan daraxtlar ekilgan avto hovli; ko’cha burchaklaridan, bir ko’rinish shomda ilingan, juftlik yaqqol ko’rinadi: burchakni ikki tomondan tutib turgan bitta kompozitsiya.

Kvartiralar taxminan 76 m² lik bir yotoqxonali xonadonlardan 155 m² lik uch yotoqxonali xonadonlargacha; kattaroq rejalarda majlis va ochiq yemakxona bor; har bir kirish qisqa qator kvartiralarga xizmat qiladi, shuning uchun birorta koridor uzun emas. Konsepsiya o‘z materiallari bilan keldi — ventilyatsiyali tizimdagi ohaktosh qoplama, to‘q rangli metall deraza romlari, kiraverishlarda iliq tosh — va konsepsiya bosqichidagi xarajat hisob-kitobi bilan, taxminiy va shunday deb ko‘rsatilgan, toki buyurtmachi berilgan so‘zdan emas, chizilgan raqamdan boshlay olsin.

Qur’on minorasi

Qur’on minorasi — Madina uchun chizilgan minora; nomi Qur‘ondan, g‘oyasi esa bitta harakatga qurilgan: ikki oq qobiq butun bo‘y bo‘ylab ikkiga ochiladi va orasidan oltin geometrik naqshli o‘zak ko‘rinadi. O‘zak pastga tomon torayib, zamin oldida uchli ravoqqa aylanadi — kirish ham shu yerda. Minora palmali xiyobon uzra torayib ko‘tariladi; g‘ira-shirada yorug‘lik ana shu naqshli o‘zakda to‘planadi, ravoq esa ichkariga boshlaydigan yorug‘ ostona bo‘lib ko‘rinadi.

Al-Hijra savdo markazi

Al-Hijra yo’lidagi 1 136 m² tijorat uchastkasi to’liq ketma-ketlikda o’rganilgan: joylashuv, birinchi qavat, tipik qavat va avtoturargoh. Sakkizta do’kon birinchi qavatni jonlantiradi; uchta ofis qavatining har birida to’rttadan ofis, jami o’n ikkita; alohida qavat o’nta avtoturargoh o’rnini beradi. Oltita me’moriy yo’nalish asosiy tijorat dasturini o’zgartirmasdan uchli qovurg’alarni, egri va to’g’ri chiziqli oynalarni, buklangan fasadlarni, tom terrasalarini va iliq terrakota ravoqlarini sinaydi.

Qiblatayn masjidi hududi

Qiblatayn masjidi — Madinaning eng tarixiy masjidlaridan biri — atrofida chizilgan majmua. Kengaytma mavjud bino bilan bellashmaydi, unga hoshiya bo‘lib xizmat qiladi: oq ravoqlar bir maromda takrorlanadi, gumbazli yorug‘lik tuynuklari qator bo‘lib yopiq zallarga kun yorug‘ini olib kiradi, soyali hovlilar esa ravoq bilan masjid o‘rtasidagi bo‘shliqni ushlab turadi. Havodan qaraganda yangi qurilish past oq supadek ko‘rinadi; hududda eng baland bo‘lib minoralar qolaveradi.

Grand Palace mehmonxonasi

Madinada ko’cha bo’ylab bir-biriga qarab turgan ikki o’rta qavatli mehmonxona bloki, ikkalasi ham tepada bir xil yakunlangan: tomdagi basseynlar va ko’kalamzor terrasalar, shunday qilib mehmon qulayliklari shahar ortida emas, uning ustida joylashadi. Asosiy blok tojida mehmonxona nomini ko’taradi — bino o’zini yo’lak sathida emas, osmon bilan tutashgan joyda e’lon qiladi. Havodan qaraganda juftlik o’rtasidagi ko’chani tutib turgan bitta kompozitsiya bo’lib o’qiladi.

Biznes markazi

Yumaloqlangan uchburchak rejali ofis minorasi, uning belgilovchi yechimi havodan eng aniq o’qiladi: tomga o’yib kiritilgan to’liq balandlikdagi ko’kalamzor hovli hajmning markazidan pastga bogʻ tushiradi. Fasad — oyna ustiga yotqizilgan va egri burchaklar atrofidan uzilishsiz olib o’tilgan oltin panjara, shu bois yuqoridan minora yuragida yashil bo’shliq bo’lgan yaxlit bir qobiq bo’lib o’qiladi va to’g’ridan-to’g’ri Toshkent ko’chalar to’riga o’rnatilgan.

Turar-joy va tijorat majmuasi

Toshkentdagi turar-joy va savdo majmuasi havodan shunday ko‘rinadi: nishab tomli oq, o‘rta qavatli turar bloklar suzish laguni atrofidagi yashil, obodon maydonga joylashgan. Uchastka cheti bo‘ylab yoysimon savdo qatori o‘tadi — savdo tashqarida, perimetrda qoladi, ichkarisi esa bog‘lar va suvga qoldirilgan. Uylar yaxlit massiv emas, takrorlanadigan bloklar bo‘lib o‘qiladi; nishab tomlar esa majmuaga yuqoridan qaraganda ham uy iliqligini beradi.

Al-Hijra sayilgohi

Madina uchun uch kilometrlik jamoat va savdo sayilgohi — kundalik harakatni savdo, landshaft va jamoat hayoti bilan bog’laydi. 35 000 m² lik taklif do’konlar, kafelar, o’yin maydonchalari, yashil hududlar, masjid va jamoat obyektlarini marshrut bo’ylab taqsimlaydi; 5,4 kilometrlik velosiped va yugurish halqasi esa uzluksiz faol harakat konturini hosil qiladi.

Abdulxadi xonadoni

Markaziy ochiq hovli va iliq, chuqur ishlangan tosh fasad atrofida tashkil etilgan xususiy turar-joy loyihasi. Muvofiqlashtirilgan rejalar to’plami yerto’la, birinchi va ikkinchi qavatlarni hamda uchinchi qavatning ikki variantini qamrab oladi — yakuniy joylashuv tanlanishidan oldin yashash, mehmon, xizmat va tom dasturlarini solishtirish imkonini beradi.

Almatidagi restoran

Almatidagi restoran binosi, 2014 yilda loyihalangan va qurilgan. Suratlar uni maydondagi po’lat tom karkasi va g’isht qobig’idan baland ravoqli derazali tayyor tosh fasadigacha kuzatadi.